Wat is selenium?

Selenium is een essentieel sporenelement dat ondanks zijn geringe aanwezigheid in het lichaam van groot belang is voor de stofwisseling, celbescherming, het immuunsysteem, de schildklierfunctie en de vruchtbaarheid. Het werkt vooral als bestanddeel van belangrijke enzymen - zogenaamde selenoproteïnen - die verantwoordelijk zijn voor antioxidatieve bescherming, ontgifting en hormoonregulatie.

Selenium werd pas halverwege de 20e eeuw erkend als een essentiële voedingsstof. Tegenwoordig weten we dat het onmisbaar is om cellen te beschermen tegen oxidatieve stress, de schildklier te reguleren en het immuunsysteem te versterken. Bijzonder interessant is dat het seleniumgehalte in voedingsmiddelen sterk afhankelijk is van de bodem - in Centraal-Europa zijn deze bodems vaak arm aan selenium, waardoor een tekort relatief vaak voorkomt.

Natuurlijke bronnen van selenium zijn paranoten, vis, zeevruchten, eieren, vlees, volkorenproducten en paddenstoelen.

Hoe werkt selenium?

Selenium ontplooit zijn werking voornamelijk via selenoproteïnen, die betrokken zijn bij een groot aantal biologische processen.

Celbescherming en antioxidatieve werking:
Selenium is een bestanddeel van het enzym glutathionperoxidase, dat vrije radicalen neutraliseert en cellen beschermt tegen oxidatieve stress. Deze antioxidatieve werking speelt een cruciale rol bij het voorkomen van celschade, verouderingsprocessen en ontstekingen.

Schildklierfunctie:
Selenium is onmisbaar voor de omzetting van het schildklierhormoon thyroxine (T4) in de actieve vorm trijoodthyronine (T3). Het beschermt de schildklier bovendien tegen oxidatieve stress die ontstaat door de hormoonproductie. Een toereikende seleniumvoorziening is daarom essentieel voor een gezonde stofwisseling, energiebalans en hormonale balans - vooral in combinatie met jodium.

Immuunsysteem:
Selenium verhoogt de activiteit van immuuncellen (bijv. lymfocyten en natuurlijke killercellen) en bevordert de aanmaak van antistoffen. Daardoor kan het de afweer tegen virussen en bacteriën verbeteren en de weerstand tegen infecties versterken.

Hart- en vaatstelsel:
Door zijn antioxidatieve eigenschappen beschermt selenium de bloedvaten tegen oxidatieve schade en draagt het zo bij aan het behoud van een gezonde hartfunctie. Studies wijzen erop dat een toereikende seleniuminname in combinatie met vitamine E het risico op hart- en vaatziekten kan verlagen.

Vruchtbaarheid en voortplanting:
Selenium ondersteunt de vorming van gezonde zaadcellen en beschermt deze tegen oxidatieve schade. Bij vrouwen speelt het een rol bij de rijping van eicellen en tijdens de zwangerschap.

Huid, haar en nagels:
Selenium draagt bij aan het behoud van normaal haar en normale nagels, omdat het betrokken is bij de vorming van keratine en de huidcellen beschermt tegen oxidatieve stress.

Voordelen van selenium

  • Werkt als een krachtige antioxidant en beschermt cellen tegen vrije radicalen

  • Ondersteunt de schildklierfunctie en hormoonproductie

  • Versterkt het immuunsysteem en de afweer

  • Bevordert de hartgezondheid en voorkomt schade aan de bloedvaten

  • Ondersteunt vruchtbaarheid en voortplanting bij mannen en vrouwen

  • Draagt bij aan het behoud van gezond haar, een gezonde huid en gezonde nagels

  • Werkt samen met vitamine E synergetisch bij de celbescherming

Mogelijke bijwerkingen en wisselwerkingen

Selenium is in kleine hoeveelheden van levensbelang, maar kan bij een te hoge dosering giftig werken. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ligt voor volwassenen rond 55–70 µg. Een inname van meer dan 300–400 µg per dag gedurende langere tijd kan leiden tot selenose - een vergiftiging die zich kan uiten in haaruitval, broze nagels, huidirritaties, vermoeidheid, een knoflookgeur van de adem of maagklachten.

Mensen met schildklieraandoeningen mogen seleniumpreparaten alleen in overleg met een arts innemen, vooral als zij al jodium of schildklierhormonen gebruiken.

De combinatie van selenium en vitamine E wordt als bijzonder effectief beschouwd, omdat beide voedingsstoffen elkaar regenereren en samen antioxidatieve celbescherming bieden.

Conclusie

Selenium is een klein sporenelement met een grote werking. Het beschermt cellen, versterkt de afweer, reguleert de schildklier en ondersteunt huid, haar, nagels en vruchtbaarheid. Een toereikende voorziening is essentieel voor energie, vitaliteit en hormonale balans. Omdat veel bodems in Europa arm zijn aan selenium, kan gerichte voedingssuppletie - vooral in combinatie met vitamine E - zinvol zijn om lichaam en geest op lange termijn te beschermen tegen oxidatieve stress en stofwisselingsstoornissen.

Bronnen

  1. Rayman MP. (2012): Selenium and human health. Lancet, 379(9822), 1256–1268.

  2. Drutel A, Archambeaud F, Caron P. (2013): Selenium and the thyroid gland: more good news for clinicians. Clin Endocrinol (Oxf), 78(2), 155–164.

  3. Steinbrenner H, et al. (2015): Functions of selenoproteins and biomarkers of selenium status. Antioxid Redox Signal, 23(10), 814–828.

  4. Fairweather-Tait SJ, et al. (2011): Selenium in human health and disease. Antioxid Redox Signal, 14(7), 1337–1383.