Czym jest cynk?

Cynk to niezbędny pierwiastek śladowy, który uczestniczy w ponad 300 reakcjach enzymatycznych w organizmie, pełniąc tym samym kluczową funkcję dla układu odpornościowego, podziału komórek, gojenia ran, równowagi hormonalnej, zdrowia skóry i płodności. Po żelazie jest drugim najczęściej występującym pierwiastkiem śladowym w organizmie człowieka i jest potrzebny niemal wszystkim komórkom organizmu - w szczególności skórze, mięśniom, kościom, wątrobie, trzustce i oczom.

Ponieważ organizm nie może magazynować cynku, konieczne jest jego stałe dostarczanie wraz z pożywieniem lub suplementami diety. Do najlepszych źródeł należą mięso, ryby, jaja, produkty mleczne, rośliny strączkowe, orzechy, produkty pełnoziarniste i pestki dyni.

Niedobór cynku należy do najczęstszych niedoborów mikroskładników odżywczych na świecie i może mieć różnorodny wpływ na zdrowie, wydolność i regenerację.

Jak działa cynk?

Cynk to wielofunkcyjny pierwiastek, który działa jako kofaktor licznych enzymów i czynników transkrypcyjnych - wpływa więc bezpośrednio na metabolizm komórkowy, wzrost, odporność i produkcję hormonów.

Układ odpornościowy i mechanizmy obronne:
Cynk jest niezbędny do rozwoju i aktywacji komórek odpornościowych (np. limfocytów T, makrofagów). Wspiera produkcję przeciwciał, działa przeciwzapalnie i przeciwwirusowo. Odpowiednia podaż cynku może skracać czas trwania i łagodzić przebieg przeziębień oraz ogólnie wzmacniać odporność.

Podział komórek, wzrost i gojenie ran:
Cynk jest niezbędny do syntezy DNA, podziału komórek i regeneracji tkanek. Przyspiesza gojenie ran, wspiera tworzenie blizny i dlatego jest szczególnie ważny po urazach, operacjach lub intensywnych treningach.

Skóra, włosy i paznokcie:
Cynk odgrywa kluczową rolę w regulacji produkcji sebum i syntezie kolagenu. Wspiera odnowę skóry, pomaga w przypadku trądziku, egzemy i stanów zapalnych oraz przyczynia się do utrzymania zdrowych włosów i mocnych paznokci. Dlatego jest stałym składnikiem wielu produktów do pielęgnacji skóry i suplementów diety z kategorii „beauty from within”.

Gospodarka hormonalna i płodność:
Cynk bezpośrednio uczestniczy w produkcji hormonów płciowych, takich jak testosteron, estrogen i progesteron, oraz odgrywa ważną rolę w jakości nasienia i płodności u mężczyzn. U kobiet przyczynia się do dojrzewania komórek jajowych i utrzymania równowagi hormonalnej.

Układ nerwowy i mózg:
Cynk występuje w wysokich stężeniach w mózgu, gdzie uczestniczy w przekazywaniu sygnałów i regulacji neuroprzekaźników. Wspiera koncentrację, zdolność uczenia się i stabilność emocjonalną.

Metabolizm i regulacja poziomu cukru we krwi:
Cynk jest ważny dla prawidłowego funkcjonowania trzustki, szczególnie w procesie wytwarzania i uwalniania insuliny. Pomaga stabilizować poziom cukru we krwi i przyczynia się do pozyskiwania energii.

Korzyści ze stosowania cynku

• Wzmacnia układ odpornościowy i wspiera mechanizmy obronne organizmu

• Wspiera podział komórek, regenerację i gojenie ran

• Wspiera zdrowie skóry, włosów i paznokci

• Wspiera regulację hormonalną i płodność

• Przyczynia się do sprawności poznawczej i koncentracji

• Stabilizuje poziom cukru we krwi i metabolizm energetyczny

• Chroni komórki przed stresem oksydacyjnym

• Wspiera zdrowie oczu i ochronę antyoksydacyjną

Możliwe działania niepożądane i interakcje

Cynk jest bardzo dobrze tolerowany w umiarkowanych ilościach. Zalecana dzienna dawka dla dorosłych wynosi od 7–15 mg, w zależności od płci i sposobu odżywiania.

Nadmierne spożycie (ponad 40 mg dziennie przez dłuższy czas) może zaburzać metabolizm miedzi i żelaza oraz prowadzić do nudności, bólu brzucha lub osłabienia funkcji odpornościowej.

Niedobór cynku może natomiast objawiać się:

• Częstymi infekcjami lub powolnym gojeniem ran

• Łamliwymi paznokciami, wypadaniem włosów, cerą z niedoskonałościami

• Utratą apetytu, zaburzeniami smaku

• Zmęczeniem, problemami z koncentracją, obniżonym nastrojem

• Zaburzeniami hormonalnymi lub obniżoną płodnością

Aby poprawić wchłanianie, cynk należy przyjmować na czczo lub między posiłkami. Kawa, herbata i produkty mleczne mogą zmniejszać jego przyswajanie.

Podsumowanie

Cynk to niezbędny pierwiastek śladowy dla układu odpornościowego, regeneracji, gospodarki hormonalnej i zdrowia skóry. Wzmacnia mechanizmy obronne organizmu, wspiera procesy gojenia i przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania wielu procesów w organizmie - od poziomu energii i nastroju po wygląd i płodność. Odpowiednia podaż cynku ma szczególne znaczenie w okresach zwiększonego obciążenia, przy problemach skórnych, stresie lub niezbilansowanej diecie. Wysokiej jakości formy, takie jak cytrynian cynku, glukonian cynku lub bisglicynian cynku, są szczególnie dobrze przyswajalne i wspierają zdrowie oraz witalność na każdym poziomie.

Źródła

1. Prasad AS. (2014): Zinc is an antioxidant and anti-inflammatory agent: its role in human health. Front Nutr, 1, 14.

2. Maares M, Haase H. (2016): Zinc and immunity: An essential interrelation. Arch Biochem Biophys, 611, 58–65.

3. Jarosz M, Olbert M, Wyszogrodzka G, Młyniec K, Librowski T. (2017): Antioxidant and anti-inflammatory effects of zinc. Biol Trace Elem Res, 176(1), 139–148.

4. King JC, Cousins RJ. (2006): Zinc. In: Modern Nutrition in Health and Disease, 10th ed., Lippincott Williams & Wilkins.